Orta Doğu'da Şubat ayından bu yana devam eden ABD ve İran arasındaki çatışmalar enerji piyasalarında belirsizlik yaratıyor. Petrol ve doğal gaz tedarikinde yaşanan sorunlar, dünya genelinde ekonomik faaliyetleri etkiliyor. Bu gelişmeler, birçok ülkeyi enerji kaynaklarını farklı pazarlarda aramaya yöneltti ve Afrika bu alanda öne çıktı.

Afrika'nın en zengin iş insanı Aliko Dangote, Şubat ayında faaliyete geçen 20 milyar dolarlık petrol rafinerisiyle servetini 5 milyar dolardan fazla artırdı. Dangote, daha önce tuz, şeker ve çimento gibi ürünlerle gelir sağlarken, yeni rafinerisi Orta Doğu krizinin ardından önemli bir gelir kaynağı haline geldi.

Petrol tedarikinin zorlaşması ve fiyatların yükselmesi Afrika'da ekonomik zorlukları artırırken, Dangote Rafinerisi tam kapasite çalışmaya başladıktan sonra jet yakıtı sevkiyatlarını ABD pazarına da ulaştırdı. S&P Global Energy başkan yardımcısı Daniel Evans, rafinerinin Nisan ve Mayıs aylarında dünyanın en büyük jet yakıtı ihracatçısı olduğunu belirtti. Ayrıca, rafineri Avrupa'nın da en büyük jet yakıtı ve dizel tedarikçisi konumuna yükseldi.

Afrika genelinde günlük 9 milyon varil petrol üretim kapasitesi bulunmasına rağmen birçok rafineri faal değil. Nijerya'da üç büyük rafineri modernizasyon nedeniyle kapatılmış durumda. Bu nedenle Afrika ülkeleri petrol ihtiyacını çoğunlukla dışarıdan karşılıyor. Geçen yıl Doğu Afrika'nın rafine petrol ürünlerinin yüzde 65'inden fazlasını Orta Doğu'dan temin ettiği biliniyor.

Analist Matthew Tracey-Cook, Dangote Rafinerisi'nin Orta Doğu'ya bağımlı alıcılar için kritik bir alternatif olduğunu ve Kenya'da yakıt sıkıntısı yaşanan dönemde önemli bir kaynak olduğunu vurguladı. Rafineri, ayrıca Güney Afrika'nın ana dizel ve jet yakıtı tedarikçisi olarak da öne çıktı.

Dangote, son dönemde artan servetiyle Nijerya'da eleştirilere maruz kalıyor. Bazı kesimler rafinerinin yakıt fiyatlarını düşürmediğini ve tekelci uygulamalar olduğunu savunuyor. İnsan hakları avukatı Deji Adeyanju, Dangote'nin hükümet üzerinde etkisi olduğunu iddia etti. Dangote ise bu iddiaları reddedip, devlet kurumlarının rafineriye petrol akışını engellediğini ifade etti.

İş insanı, rafinerinin üretim kapasitesini yeni yatırımlarla ikiye katlamayı hedefliyor. Ağustos ayında Kenya Cumhurbaşkanı William Ruto ile 17 milyar dolarlık yeni bir rafineri kurulması konusunda anlaşmaya vardı. Şirket ayrıca 11 Afrika ülkesini kapsayacak bir boru hattı inşa etmeyi planlıyor. Dangote'nin petrol rafinerisiyle elde edeceği kazanç, Basra Körfezi'ndeki gerilimin seyrine bağlı kalacak.